Vernatten van het veenweidegebied heeft allerlei positieve neveneffecten. Althans, zo is het vermoeden. Meten is weten, en dus worden die vermoedens onderzocht. Dat geldt bijvoorbeeld voor de positieve effecten op weidevogels: is er voor hen op gedraineerde percelen met een hoog waterpeil meer te eten?

Weidevogels zijn gebaat bij nattigheid. Dat komt vooral omdat hun voedsel op natte grond beter bereikbaar is. Het verhogen van het waterpeil met drukdrains zou dus gunstig moeten uitpakken voor weidevogels.

Wat doet het peil?

Frank Visbeen van Landschap Noord-Holland onderzoekt binnen het IPV vanaf dit voorjaar of het ook in de praktijk zo werkt. In de polder Zuiderveen wordt een perceel met drukdrainage vergeleken met een referentieperceel. Dat begint met het volgen van het waterpeil.

In het perceel met drukdrainage zou het grondwater 10 tot 20 centimeter onder het maaiveld moeten blijven. Met peilbuizen wordt wekelijks gemeten wat er precies gebeurt. Een hoog waterpeil is vooral belangrijk tussen 1 maart en 1 juli, omdat weidevogels dan hun eieren leggen en hun kuikens grootbrengen, legt Frank uit.

In het referentieperceel zal het peil zich anders gedragen, is de verwachting. Dat peil ligt in het vroege voorjaar tussen de 20 en 30 centimeter onder het maaiveld. Dat zal in de loop van het voorjaar verder uitzakken.

Onderdeel van het weidevogelonderzoek zijn bodemmonsters. In een vochtige bodem zit meer voedsel van weidevogels.

Meer voedsel makkelijker te verkrijgen

Het hogere waterpeil van het gedraineerde perceel houdt de bodem vochtiger. In een vochtige bodem zit meer bodemleven, zoals wormen en emelten: het voedsel van een weidevogel. Frank en zijn team gaan bodemmonsters nemen en wormen en emelten tellen op het perceel met en zonder drukdrainage om te zien hoe groot het verschil precies is.

Maar een vochtige bodem heeft nog een voordeel. Frank: ‘Het voedsel is ook beter bereikbaar. We hebben een speciaal meetinstrument, een penetrometer. Daarmee kun je de indringingsweerstand van de bodem meten. Het registreert de druk. Zo weet je of de gevoelige snavel van een grutto ook makkelijk de bodem in kan dringen.’

Het voedsel van de kuikens zit juist boven de grond. Frank meet dus ook de grasgroei met daarin het aantal en de soorten insecten.

Bepalend voor opschalen

Wat het IPV eigenlijk onderzoekt is het effect van drukdrainage op het habitat voor weidevogels, dus of een perceel er geschikter van wordt. Weidevogels zelf worden ook geteld, maar op andere percelen. Op dit moment zitten ze namelijk nog niet op de percelen die binnen het onderzoek van het IPV vallen. ‘Bovendien zijn de beschikbare percelen in de polder Zuiderveen van geringe oppervlakte, samen ongeveer 3 hectare. We gebruiken de resultaten vooral indicatief. Als er redenen zijn voor vervolgonderzoek, gaan we de mogelijkheid verkennen om het onderzoek op te schalen.’

Het onderzoek is begin maart van start gegaan, na de zomer worden de eerste resultaten verwacht. Het onderzoek zal meerdere jaren duren.

Onderzoek met de penetrometer laat zien hoe goed de bodem doordringbaar is.